Młode żółwie diamentowe
Odpowiedzialna hodowla zwierząt nieudomowionych, prowadzona z poszanowaniem prawa krajowego i międzynarodowego, skutecznie przeciwdziała nielegalnemu handlowi zagrożonymi gatunkami. Działania na rzecz ochrony przyrody realizowane przez pracowników Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu często wykraczają poza badania naukowe i dydaktykę – wielu z nich angażuje się w nie również „po godzinach”.
Doskonałym tego przykładem jest sukces dr. hab. Mateusza Rawskiego z Katedry Zoologii (Pracownia Rybactwa Śródlądowego i Akwakultury). W jego hodowli, po niemal 60 dniach inkubacji jaj, przyszły na świat młode żółwie diamentowe (Malaclemys terrapin centrata).
Żółwie diamentowe żyją na pograniczu wód słodkich i słonych wzdłuż wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych. Jako jedyny gatunek z rodziny żółwi błotnych (Emydidae) są one przystosowane do długotrwałego życia w morzu – posiadają tzw. gruczoły solne, które usuwają nadmiar soli z organizmu. Wyklute osobniki należą do podgatunku karolińskiego, występującego w obu Karolinach, Georgii oraz na Florydzie. Żółwie diamentowe wyróżniają się pięknym wzorem na pancerzu, przypominającym fasety oszlifowanego diamentu. Samice dorastają do 23 cm długości, podczas gdy samce nie przekraczają 14 cm. W środowisku naturalnym większość ich populacji drastycznie kurczy się z powodu utraty siedlisk i rybołówstwa – straty sięgają nawet 80% stanu z połowy XX wieku.
Hodowla dr. hab. Mateusza Rawskiego jest jedyną w Polsce, która regularnie rozmnaża ten gatunek od 2022 roku. Sukces ten to efekt niemal dziesięcioletniej pracy, a osobniki rodzicielskie pochodzą z renomowanych ośrodków we Włoszech i w Niemczech. W przypadku zwierząt długowiecznych kluczem nie są jednak pojedyncze sukcesy, ale ciągłość hodowli przez lata. Umożliwia to wymianę genetyczną i budowanie w niewoli tzw. kolonii bezpieczeństwa dla zagrożonych taksonów. Ze względu na stopień zagrożenia, żółw diamentowy został wpisany do II załącznika Konwencji Waszyngtońskiej (CITES) oraz aneksu B rozporządzenia UE 338/97. Nakłada to na właścicieli obowiązek rejestracji zwierząt w Starostwie Powiatowym oraz posiadania dokumentów potwierdzających ich legalne pochodzenie.
Warto podkreślić, że prywatne hodowle nastawione na rozmnażanie rzadkich zwierząt stają się dziś – obok ogrodów zoologicznych – współczesnymi „Arkami Noego”. W przypadku żółwia diamentowego takie miejsca działają jak centra rozrodu. Dostarczają one na rynek osobniki urodzone w niewoli, co skutecznie zastępuje import zwierząt z odłowu czy ferm komercyjnych. Co więcej, dzięki rozwojowi nauki obywatelskiej (citizen science), ogrody zoologiczne coraz częściej czerpią z wiedzy oraz cennego materiału genetycznego prywatnych pasjonatów. Starsze rodzeństwo wyklutych w tym roku maluchów z Poznania można już podziwiać w zbiornikach wystawowych m.in. w Ogrodzie Zoologicznym we Wrocławiu.
Panu doktorowi hab. Mateuszowi Rawskiemu gratulujemy ogromnej pasji, która prowadzi do licznych sukcesów naukowych i hodowlanych!